【#1】Bí Quyết Chọn Giống Gà Chọi Đẹp Của Sư Kê Giàu Kinh Nghiệm

Bí quyết chọn giống gà chọi đẹp

Cách chọn giống gà chọi đẹp, đá tài thì việc đầu tiên là chúng ta cần phải chọn giống cả bố và mẹ đều có những đặc điểm ưu tú sau đây: phải là những con gà có tài có những lối đánh tốt,dáng chuẩn và đẹp ngoại hình chuẩn,chịu đòn giỏi,có như vậy thì gà con sinh ra mới giống bố mẹ chúng được. Ngoài ra ,để chọn được một con gà đá hay thì chúng ta cũng cần xem kĩ các bộ phận trên người con gà như mỏ, chân, đùi, lưng, cánh. Cần xem xét kĩ chân của chúng vì một con gà đá có giỏi hay không thì yếu tố rất quan trọng đó là chân. Sau đó chúng ta xét đến vảy gà ,gà tài rất quan trọng chúng ta phải xem kĩ vảy có một số vảy tiêu biểu như: vảy tứ trụ, liên chu, liên giáp nội, đại giáp, tam tài, trường thành, huỳnh kiều, xuyên thành giáp,đây là những loại vảy tốt chúng ta nên chọn. Cách chọn gà chọi và việc chăm sóc gà chọi cũng rất khó đòi hỏi các sư kê phải có sự tỉ mỉ rất cao cùng tay nghề nuôi gà phải khéo .

Khi nhắc đến các giống gà đá của Việt Nam thì chúng ta phải nhắc đến giống gà tre đá nổi tiếng của Việt Nam. Tuy loại gà này có trọng lượng rất nhỏ vóc dáng thấp,nhưng sức chiến đấu và sự gan lì cùng tinh thần quyết chiến của những chú gà tre làm cho các sư kê cũng phải nể phục. Để chọn lựa và chăm sóc một con gà tre đẹp cũng không phải là điều khó khăn. Bởi đặc tính của giống gà này có nhiều ưu điểm như khả năng chóng lại các loại bệnh rất tốt,thức ăn cũng rất đơn giản chỉ cần ngô, thóc và thả rông thì nó cũng đã phát triển tốt. Ngày nay rất nhiều người yêu thích đá gà đã tìm kiếm và nuôi gà tre .Muốn sở hữu cho mình một chú chiến kê thật sự thì chúng ta phải có sự chịu khó và yêu nghề. Vì có một con gà trăm trận trăm thắng không phải là đơn giản.

【#2】Cuốn Từ Điển Quý Giá Của Người Việt Về Gà Chọi, Kinh Kê Gà Chọi

Kinh kê gà chọi sẽ là cái tên xa lạ đối với người chưa chơi gà chọi. Còn đối với người trong giới, Kinh kê gà chọi thực sự là kim chỉ nam. Muốn trở thành một sư kê giỏi, nhiều kinh nghiệm, có mắt nhìn thì việc học hỏi là cần thiết. Và cuốn sách kinh kê là giáo trình quan trọng nhất. Nó bao gồm từ sơ cấp tới cao cấp. Các sư kê chỉ cần tin tưởng vào cuốn sách ấy và áp dụng mà thôi.

Kinh kê gà chọi là một cuốn sách quý

Không biết từ bao giờ, đá gà, chọi gà trở thành trò chơi giải trí của người Việt vào những dịp lễ hội hay ngày tết, đầu xuân. Theo những ghi chép lịch sử, thậm trí cả những vương tôn, hoàng tử thời nhà Trần còn say mê trò chơi này đến mức bị vua phạt.

Như vậy có thể thấy rằng, đá gà, chọi gà thực sự là một trò chơi dân gian truyền thống của người Việt. Và không có gì lạ lùng khó hiểu khi có tất nhiều kinh nghiệm về cách chọn gà, về tông, giống gà được đúc kết qua nhiều đời và truyền lại cho tới ngày nay.

Kinh kê gà chọi là một cuốn sách chép tay về gà chọi thật sự quý hiếm về những kinh nghiệm đúc kết từ nhiều đời truyền lại.

Bởi vậy, trên thực tế, khi áp dụng những phán đoán đó, các sưu kê thấy rằng trên 80% đều là sự thật. Do đó, cho đến ngày nay, kinh kê vẫn là cuốn tư liệu tham khảo rất hữu ích cho các sư kê trong quá trình chơi gà, chọn tông, chọn giống.

Nguồn gốc và thời gian ra đời

Kinh kê gà chọi là cuốn sách chỉ lưu truyền trong dân gian, hơn thế nữa phần lớn chỉ là truyền miệng. Bởi vậy, kinh kê có nguồn gốc từ đâu và thời gian ra đời rất khó để xác định.

Nguồn gốc ra đời

Nhiều người suy đoán rằng, có khả năng kinh kê có nguồn gốc từ các tỉnh phía bắc. Vì tính theo thời gian xây dựng đất nước và thời gian trò chơi này xuất hiện thì miền bắc rất có thể là nơi ra đời.

Tuy nhiên, đây chỉ là suy đoán, vì không có căn cứ hay bằng chứng cho thấy kinh kê không thể xuất hiện từ miền nam hay miền trung.

Thời gian ra đời

Về thời gian ra đời , cũng tương tự như nguồn gốc, không có bất cứ một tư liệu hay căn cứ nào chính xác để khẳng định thời gian ra đời của kinh kê.

Và rất nhiều suy đoán đã đưa ra như ra đời vào thời Trần, thời Tây Sơn,..v.v.. Không có nghiên cứu nào đưa ra được câu trả lời chính xác cả.

Nội dung của kinh kê gà chọi

Kinh kê gà chọi hầu như đã ghi lại gần đầy đủ các kĩ năng, kinh nghiệm xem tướng gà và cách chọn gà cho người chơi gà tham khảo.

Cuốn sách này chỉ ra rất nhiều bí quyết xem, chọn gà dựa vào vảy như:

“Án Thiên trên gối bắt cầu

Quách Thành chung nhịp là câu ân tình

Kế tiếp chẳng chịu lặng thinh

Án Thiên Đệ Nhị chớ khinh gà tài

Đệ Tam Án Thiên tỏ bày

Phòng Đao Khắc Cựa gà tài phải kiêng”

Hay trong kinh kê cũng có đoạn viết về tướng, thói quen của gà chọi như

“Vai cất cao ngực ưởn thì mong

Gà đi trên đá vào mồng gà kia

Đá đầu đá mặt lia chia

Giột mưa gà đứng ôi kìa gà hay

Đòn Cân thế đứng như vầy

Phần trên Đốc cổ ngang đầy phao câu

Chui lòn đi dưới thật mầu

Thường đá bạc dưới chẳng mau ăn tiền”

Kinh kê gà chọi thực sự là một cuốn sách chép tay cực quý của người Việt về gà chọi. Cuốn sách cũng cho thấy sự tồn tại lâu đời của trò chơi dân gian đá gà.

【#3】Tiết Lộ Bí Quyết Cách Nuôi Gà Chọi Khỏe Mạnh Được Tiết Lộ Từ Sư Kê Lâu Năm

Bạn đã biết bí kíp cách nuôi gà chọi khỏe mạnh được lưu truyền từ các sư kê lâu năm hay chưa? Một chiến kê tham gia thi đấu cần phải có một thân hình dẻo dai, một sức khỏe cường tráng mới “bách trận bách thắng” .

Cách nuôi gà chọi khỏe mạnh nhờ chế độ ăn uống khoa học

Một trong những cách không thể thiếu khi nuôi gà chọi đó là cần có chế độ ăn uống phù hợp. Các sư kê cần lưu ý trong chế độ ăn uống cũng như luyện tập của gà bởi gà chọi là loại gia cầm quý có giá trị đắt đỏ vì vậy cách nuôi gà cũng khá phức tạp và cầu kỳ.

Theo kinh nghiệm của các sư kê có nhiều năm trong nghề bữa ăn của gà được chia thành 2 bữa. Sáng khoảng 8- 9h, buổi chiều nên cho ăn vào khoảng 4-5h, ngoài ra cũng tùy thuộc vào mùa để cho gà ăn sao cho phù hợp nhất.

kỹ thuật chăm sóc gà đá khoa học cũng được thực hiện nghiêm ngặt bằng cách cho gà phơi nắng chiều khi mặt trời chuẩn bị lặn.Trước khi cho gà tắm nắng cũng nên vải chút rượu lên cơ thể của gà.

Đối với gà chọi con thì có thể tự do thoải mái ăn uống ít kiêng kị gì

Đối với gà lớn trên 6 tháng nên bổ sung nhiều sau xanh để giúp phần thịt săn chắc không tích mỡ. Ngoài ra hàng tuần nên bổ sung chất đạm để gà phát triển, săn chắc và khỏe mạnh hơn.

Khi bạn đã sở hữu giống và tốt nhưng không biết cách nuôi cũng như chăm sóc thì gà trở nên yếu và không có thể lực đá tốt. Vì vậy ngoài chế độ ăn uống khoa học, hợp lý thì phương pháp luyện tập đúng cách chắc chắn sẽ giúp gà chiến thắng những đôi thủ nặng ký trong các trận đấu.

Đầu tiên: Vần hơi cho gà

Với phương pháp này giúp gà phát triển thể lực cũng như có những đón tấn công mãnh liệt hơn. Nếu có gà để tập vần hơi thường xuyên (cách 2 tuần 1 lần) thì không cần cho gà tập theo cách “Chạy Lồng”

Thứ hai: Cho gà chạy lồng

Một trong những kỹ thuật nuôi gà chọi chiến tốt cần không thể bỏ qua phương pháp cho gà chạy lồng đúng cách, 2 chú gà chọi sẽ được thả vào cùng một chiếc lồng để tập luyện chạy và đuổi nhau và nhiệm vụ của chúng ta là ngồi quan sát, đếm số vòng chạy của chúng.

Bài thuốc tẩm gà được pha thêm với nước tiểu cho loãng và chứa trong một cái xô hay chậu nhỏ để dùng ngâm chân gà hằng ngày cực kỳ tốt. Mỗi lần cho gà ăn đêm hay buổi sáng sau khi quần sương xong nên cho gà đứng ngâm chân vào dung dịch đó ngập ngang gối chừng khoảng 10 phút. Nên dùng 2 lần vào sáng và tối để có hiệu quả tốt nhất.

Cuối cùng: Phun rượu – om gà

Đây cũng là một trong những phương pháp mà bạn không nên bỏ qua. Đơn giản thôi lấy nước chè xanh và lá ngải cứu nấu trong nồi nước và lau cho gà mỗi sáng. Khi mặt trời mắt đầu mọc thì nên phun rượu đế cho gà dãn máu. Buổi trưa nên cho gà phơi nắng, gà cũng được phơi rượu và sau đó tắm gà bằng nước lạnh, khi gà đã khô cho gà phun rượu một lần nữa cho gà được đỏ thắm, đẹp hơn.

Kết Luận

Với những hướng dẫn cũng như cách nuôi gà chọi khỏe mạnh ở trên mong rằng bạn sẽ có cách nuôi gà chọi đá hay có một thể lực khỏe mạnh. Để cập nhật những tin tức mới nhất về nuôi gà chọi đường quên đồng hành cùng chúng tôi để được liên tục có những thông tin mới và hay nhất.

【#4】Kinh Nghiệm Chọn “quý Kê”,”linh Kê” Cho Dân Chơi Chọi Gà

Họ gọi những chú gà giúp chủ ” làm nên cơ nghiệp” là những ” linh kê, quý kê” . vậy làm thế nào để có thể nhận biết được những chú gà chọi thế nào là tốt? làm thế nào để xem tướng gà?

Theo sự nghiên cứu lâu dài và từ những đúc kết của các bậc thầy trong giới luyện gà thì có những dấu hiệu nhận biết sau đây giúp ta biết được đâu là những chú gà quý, gà tốt .

Hay còn được gọi là gà Lưỡi Rùa cũng có một số địa phương thì gọi là gà cá sấu vì giọng gáy của chúng nghe rất khác gà chọi bình thường đôi khi chúng gáy còn không ra giọng mà chỉ như tiếng rít người ta nghe giống như tiếng cá sấu.

Những chú gà này thì thường có lưỡi thụt sâu vào tận bên trong cổ họng hoặc là lưỡi của chúng rất ngắn.

Loại gà này chân thường có 2 màu và rất dễ nhận ra, gà có một chân trắng một chân den hoặc một chân màu vàng và chân kia màu xanh.

Đối với những con có chân 2 màu nhưng không thuộc 2 nhóm trên thì cũng chỉ là gà bị cận huyết hoặc là gà lai mà không được gọi là là Thư Hùng Kê . Đây là một giống gà rất quý và khá hiếm gặp trong giới chơi gà chọi.

Đây là trường hợp 2 chú gà chọi được sinh ra cùng trong 1 trứng nhưng trứng đó có chứa 2 lòng đỏ sau đó nở thành 2 con.

Theo kinh nghiệm dân gian thì đối với cặp song sinh này người ta chỉ đem 1 con tham gia trận đấu gà còn con còn lại chỉ cần gáy và vỗ cánh ở bên ngoài thì con gà tham gia thi đấu sẽ được tiếp thêm sức mạnh.

Đây là giống gà mà mỗi khi tham gia cuộc đấu sẽ tạo ra những thế đánh rất độc đáo, khi sử dụng thế đánh này không đem lại hiệu quả lại trỏ ra thế khác. Cứ như vậy chúng ra rất nhiều thế đánh khác nhau khiến đối thủ không có biện pháp chống đỡ và thường bỏ chạy.

Đối với giống gà này thì khi tham gia trận đấu thường khó thua vì vậy dân chơi gà chuyên nghiệp rất thích và dĩ nhiên cũng cần có những nghệ thuật săn lùng gà chọi mới có thể sở hữu những em gà chọi quý hiếm như giống gà này.

Khi ta nhìn cái đầu của nó sẽ cảm thấy rất già tuy nhiên thân mình lại giống như của gà tơ ( giống gà này cần phải quan sát cẩn thận và tỉ mĩ mới có thể nhận ra được

Gà lông voi thường xuất hiện 1 hoặc 2 lông dài ba đến 4 phân xoắn lại như một cái lò xo lúc đã giãn ra, màu đen huyền, nhiều con thường lộ ra ngoài và rất dễ thấy.

Đối với lông voi thì thường chúng nằm xa nhau, theo kinh nghiệm dân gian chưa thấy có hiện tượng hai hoặc 3 sợi lông voi nằm liền nhau mà chỉ thấy 1 lông đơn độc xen kẻ trong lớp lông vũ. Chúng thường mọc ở đuôi, ở cánh cũng có trường hợp mọc ở đùi.

Đây là giống linh kê quý hiếm trong hàng trăm con mới có xuất hiện 1 con gà lông vu, đối với gà mái có lông voi thì được dân chơi gà thích hơn là gà trống có lông voi .

Gà Tử Mị (hay còn gọi là gà giả chết)

Giống gà Tử Mị có tướng ngủ rất lạ giống như những con gà đã chết , hai cánh thường dang rộng, cần cổ vươn về phía trước, chân thì xoặc ra ngay đơ. Khi nằm ngủ trên cây thì đầu chúc xuống 2 cánh xòe ra , ngủ mê mệt và khó bị đánh thức bởi động tĩnh xung quanh như những giống gà khác.

Đó là một trong những đặc điểm giúp chúng ta có thể nhận ra những giống gà quý hiếm mà không phải ai cũng biết và có thể nhận ra được. Để có được chiến kê thực sự bạn cần có mắt nhìn,kinh nghiệm và thời gian quan sát hết sức chú ý trong lựa chọn gà.

Bên cạnh việc lựa chọn một giống gà tốt thì bạn cần kết hợp với một số cách nuôi gà chọi hay để nâng cao khả năng chiến thắng cho Chiến kê của mình.

【#5】Mồng Gà Chọi Mang Những Đặc Tính Quyết Định Của Một Chiến Kê

Mồng hay mào gà là gì?

Mồng gà hay còn gọi là mào gà là phần thịt màu đỏ phía trên đỉnh đầu gà; để phân biệt các giống gàkhác biệt. Người takém cỏinhìn vào kích thước của mào gà để phân biệt đâu là gà trống; và đâu là gà mái. Một chiến kê có mào gà đẹp làthể hiệncủa gà chọi đá hayrất làkhỏe mạnh; hay ăn và thân hìnhthăng bằng. Sư kêkémquan sát trạng thái sức khoẻ của chiến kê thông qua mào.

Nhận biết tình trạng sức khỏe

Nếu gà chọi đá hay có mào màu hồng đậm, hoặc đỏ thẫm thì lúc ấy; trạng thái sức khoẻ của chiến kê đang ở đỉnh cao. Gà chọi đá đang cảm thấyvô cùngsung mãn; và sư kê hoàn toàn có thể đưa võ sĩ này lên đấu trường. Ngược lại, nếu màu mồng gà mà nhạt dần đi, màu thâm và không được tươi; thì sư kê nên kiểm tra xem sức khoẻ của gà cógặp gỡvấn đề gì không; gà có biếng ăn hoặcbận rộncác bệnh vặt khi giao mùa.

Mào gà không chỉ làdụng cụđể người nuôi gà nhận biết sức khoẻ chiến kê bằng mắt thường; mà nó còn cân bằng nhiệt độ cơ thể bên trong gà. Khi ở trong một môi trường quá nóng; mồ hôi sẽ được tiết ra thông qua mào gà để giúp gà chọi đá hay giải nhiệt. Trong những trận đấu đá gà chọi cũng vậy; nếu quá căng thẳng và tốn nhiều sức; mào gà sẽ giúp chiến kê giải toả thông qua những dây thầnhoảngở mào gà.

Làm đẹp đời trống

có vẻ như, mào gà đẹp cũng chính là cách để gà trốnghấp dẫnngười chơiđời; bởi màu sắc sặc sỡ. Những con gà trốngsở hữumột mồng vừa tươi; vừasáng sủalại cao thì chắc chắn sẽcuốn hútvàlôi kéohơn những chiến kê; không có mào hoặc màu mào nhợt nhạt.

Điều này giúp sư kêdành dụmthời gian vàphung phíkhi rèn chiến kê trước khi ra trận. Mỗi ngày, khi nhìn thấy chiến kê có mồng ngày càng đỏ tươi; cơ thể hồng hào và cơ bắp săn chắc; thì sư kêcực kỳhạnh phúc và tin rằng chiến kê này sẽ giànhthành côngquang vinhtrong trận đấu sắp tới.

Mồng gà chọi đá hay tại những trận đấu đá gà tuyệt đỉnh

Nếubạn bèthườngxuyên theo dõi những trận đá gà chọi đá hay; thì sẽ luônlưu ý đếnthấy những chiến kê có một chiếc mồng đẹp vàđẳng cấp và sang trọng. Mồng gà như là mộtnhân tốđểthể hiệnsức mạnh và khí chất của chiến kê. Một con gà chọi có mào đẹp luônsở hữunhững cúđánhchết người; vớitốc độnhanh vàđúng chuẩn mực.

【#6】Cách Làm Cổ Gà Chọi To: Bí Quyết Từ Những Sư Kê Nhiều Kinh Nghiệm

Cần cổ gà có gì đặc biệt mà sư kê lại cần tăng kích thước cho nó? Câu trả lời là cần cổ gà giống như một loại vũ khí khi chiến đấu lại giống như phòng tuyến khi phòng thủ của gà chọi. Bởi vì vậy, cần cổ gà có vai trò đặc biệt quan trọng với gà chọi. Nếu cần cổ gà càng to thì lợi thế tấn công và phòng thủ của gà chọi càng lớn. Hãy theo dõi bài viết sau để biết bí quyết cách làm cổ gà chọi to từ nhiều sư kê kinh nghiệm.

Đặc điểm của cần cổ gà

Phần cổ gà được tính từ dưới tai trở xuống gáy chạm lưng. Gà chọi có cổ càng to sẽ càng có lợi thế khi đi đá. Bởi cần cổ nhỏ quá sẽ có nhiều bất tiện và không đủ khả năng để trả đòn. Vì vậy, cổ gà càng to. Dài và đặc xương thì mới tốt. Ngược lại, cổ nhỏ, rỗng thì không tốt. Vì vậy, cách làm cổ gà chọi to là cần thiết và được rất nhiều sư kê quan tâm.

Làm sao để biết cần làm cổ gà chọi to?

Để biết cổ gà chọi của bạn đã to chưa thì cần làm phép thử. Cách thử như sau: Dùng tay đẩy cổ gà lên xuống, qua lại. Cần phải xem xét xem cổ gà có lớn không, cứng không, khỏe không. Nếu không đạt yêu cầu thì cần phải làm to cổ gà chọi hơn.

Cách làm cổ gà chọi to cần nhiều bước, nhiều giai đoạn. Vì thế, các sư kê cần kiên nhẫn thực hiện đúng yêu cầu của từng giai đoạn.

Cách làm cổ gà chọi to hiệu quả

Trên thực tế, cổ gà to hay bé còn phụ thuộc vào độ tuổi và tiếng gáy. Bởi khi gáy, cổ gà căng phồng, kích thước cổ gà mới hiện rõ. Nếu kích thước cổ gà quá nhỏ thì làm to bằng các bước sau:

Bước 1: cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho gà chọi

Yêu cầu đầu tiên trong cách làm cổ gà chọi to là đảm bảo cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho gà chọi. Khi ăn uống thiếu chất, gà không thể phát triển toàn diện. Vì vậy, gà chọi có cổ nhỏ dù tiềm chất không phải vậy rất có khả năng xảy ra.

Vậy đầy đủ chất dinh dưỡng gồm những gì? Dinh dưỡng cần thiết cho gà sẽ bao gồm đủ lượng protein, chất xơ và một số loại vitamin. Cụ thể, thức ăn của gà chọi cần có các loại sau: thóc lúa là thức ăn chính. Rau xanh để cung cấp chất xơ.

Các loại mồi như giun, dế, sâu, thịt bò, lươn để cung cấp protein và năng lượng. Ngoài ra, các loại vitamin A,K,… rất cần thiết cho gà chọi. Một số loại phụ gia như tỏi, gừng cũng cần thiết để tăng cường hệ tiêu hóa tránh bệnh cảm cúm ở gà.

Bước 2: Làm nước vào cổ gà

Dùng vỏ cây xà cừ đun kỹ với nước tạo ra một hỗn hợp ở dạng đặc thì thôi để vỗ cho cổ gà.

Bước 3: cách vô cổ gà

Ban ngày, dùng hai bàn tay lăn đều trên cổ gà từ 70 – 100 lần với mức độ từ nhẹ đến mạnh tăng dần. Thực hiện đều đặn hàng ngày thì sau một thời gian ngắn cần cổ sẽ to ra trông thấy.

Posted in Tagged KINH NGHIỆM NUÔI GÀ cách làm cổ gà chọi to, cổ gà chọi to, đặc điểm cần cổ gà

【#7】Cách Vào Nghệ Cho Gà Chọi Độc Quyền Của Sư Kê Lừng Danh

Cách vào nghệ cho gà chọi theo phương pháp dân gian luôn là một trong những phương pháp hiệu quả và áp dụng rộng rãi nhất. Bởi không chỉ khẳng định được sự hiệu quả mà chúng còn rất thân thiện và phù hợp với gà bởi đặc tính với các thành phần tự nhiên, với phương pháp vào nghệ cho gà là một ví dụ điển hình. ( thegioiga.net)

– Gà vào nghệ tối thiểu gà phải có tuổi đời sinh ra từ 12 tháng tuổi trở lên, thể trạng tốt

– Gà béo, lắm mỡ và thừa cân. Với loại này bạn nên cho thêm 1 chút phèn chua giã nhỏ.

– Gà đã được vần 2 – 3 lần, gà già thay lông 2 trở đi thì bạn có thể vô tư vào nghệ từ lần xổ lại đầu tiên.

– Gà vần về mà nhưng lại không bị vần sâu, chỉ bị vần từ 2 – 3 hồ đổ lại.Gà đang thừa cân có thể vào nghệ càng sớm càng tốt

3. Gà chọi như nào thì không nên vào nghệ?

Gà non có tuổi đời dưới 1 tuổi.

Gà nặng và có nhiều thịt,nhưng nhìn tương đối gầy

Gà cơ thể có vẻ không được xung mãn.

Gà mới ốm dậy, lúc này sức đề kháng chưa tốt chút nào

Gà mà chưa được nhảy 3 lần

Gà đang mắc phải một số bệnh như thương hàn, tiêu chảy hay một số bệnh khác.

4. Khi vào nghệ cho gà chọi cần chuẩn bị những gì?

Nghệ bột khô hoặc nghệ tươi giã nhuyễn, nghệ ta càng già thì lại càng tốt

Miếng gừng đủ dùng, phèn chua, rượu, khăn ẩm

Nghệ giã nhuyễn hoặc nghệ bột trộn lẫn 1 miếng gừng nát nhuyễn, thuốc dai da và mấy hạt muối.

5. Các thao tác khi vào nghệ cho gà chọi.

Đầu tiên, khi bạn vào nghệ từ điểm cao con gà chọi đến điểm thấp, quy trình luôn là như vậy. Bạn nên kẹp gà trong đùi giống như lúc bạn làm nước. Nên lót một miếng thảm dưới dàn đề phòng chiến kê của bạn giãy giụa mà đạp chân xuống sàn. Không tốt cho sức khỏe chủa chúng. Dùng các nguyên liệu vừa chuẩn bị tạo thành một hỗn hợp đặc sệt. Dùng chổi sơn hoặc ăn ẩm thoa đều khắp vùng da của gà. Và tránh những vùng da bị tổn thương. Làm thật nhẹ nhàng và đều đặn cho đến khi cảm thấy ok. Sau đó nên cho gà đi phơi nắng nhẹ. Ánh nắng nhẹ rất tốt cho sự tiếp xúc với da sau khi gà vào nghệ. Giúp cho da gà thêm cứng cáp hơn.

Hi vọng rằng những kinh nghiệm chia sẻ vừa trên sẽ giúp cho chú chiến kê của bạn khỏe mạnh, đánh đâu thắng đấy, cứng cáp và bản lĩnh hơn.

【#8】Bí Quyết Chơi Gà Đá Theo Cổ Thư “đạo Kê Diễn Nghĩa”

Bình giải: Mộng Lang – Minh họa: Độc Cô Cầu Hòa – Từ website ganoi

Âm minh thư đoản là tiếng gáy thanh, rít mà ngắn ở tiếng ngân cuối. Cũng là loại gà có tài.

Âm minh hùng đoản là tiếng gáy mạnh mà ngắn ở tiếng ngân cuối. Tiếng gáy có âm thanh như cọp rống. Khi gà gáy mạnh và tiếng gáy kết thúc ngắn gọn thì đó là gà dữ.

– Gà gáy phải há lớn miệng mới tốt. Ngậm miệng lặng câm không tốt.

– Khi gáy mỏ dưới không rung mới tốt. Rung thì cũng chưa vẹn toàn.

7. Vậy thời cho rõ đừng oan,

8. Kẻo mà hay phản “Đạo Kê” là thường.

9. Xem gà ta phải cho tường,

Người xưa xem phép đá gà là Ðạo vì nó đòi hỏi sự thông suốt kê kinh. Ðoạn này xác quyết sự chính xác của kinh và quy sự thất bại vào người xem kinh chưa thông suốt.

10. Rõ ràng “hoa thới” một đường thẳng ngay.

11. Nội lên tiếp ứng nào hay,

12. Có mà “giáp độc” chận ngay là tài.

– “Hoa Thới” tức là Thới Hoa Ðăng. Vảy của ngón thới không ngưng lại ở chậu mà chạy thẳng lên tới cựa rõ ràng thắng tắp thì gọi là Hoa Thới.

– Vảy của ngón nội không ngưng ở chậu mà chạy thẳng lên tiếp ứng với Thới Hoa Ðăng tạo thành ngã ba và nhập một đi thẳng tới cựa.

– Cả hai hàng vảy này bị Ðộc giáp chặn lại tại cựa. Vảy độc giáp ở hàng Quách là một vảy lớn hả mồm ngậm chiếc vảy cuối cùng của Hoa Ðăng.

Lưu ý: vảy Ðộc giáp không phải là một liên giáp mà chỉ là một vảy lớn.

13. Chận rồi còn thể là hai,

14. Chấn trên giữ dưới thế hoài phải phân.

15. “Thần hổ đệ nhất” nên cân,

Đoạn này mô tả vảy “Đệ Nhất Thần Hổ Đao”.

– Vảy ĐNTHĐ là đại giáp nội đóng tại hàng Quách, tức là liên giáp bao gồm ba vảy.

– ĐNTHĐ hả miệng ngậm chiếc vảy cuối cùng của Thới Hoa Đăng đi lên vì thế vảy này đóng trên cựa 1 ly.

– ĐNTHĐ phải đóng cả hai chân.

Gà có vảy này được liệt vào hạng “Linh Kê”.

Lưỡng Ngọc Song Cước

Cả hai chân đều có vảy to phía trên cựa. Một chân có đại giáp ở hàng Thành. Một chân có đại giáp ở hàng Quách.

Gà có vảy này luôn luôn có biệt tài đá song cước cực kỳ lợi hại và được nổi danh là Lưỡng Cước Kê ( Theo Sư Kê Phan Kim Hồng Phúc)

Gà có Lưỡng Ngọc Song Cước đá song cước nhưng gà này có đá ” liên cước tam hoàn ” hay không thì không thấy sư kê nhắc đến.

Ðòn kiêng có lẽ là đòn quăng còn gọi là xạ. Ðòn quăng là đòn đá vào mặt và cần cổ địch thủ bất thình lình mà không mổ trước.

Bể Hậu Khai Biên là cậu của gà nòi.

Có sách chép: ” Bể Biên Khai Hậu” là cậu gà nòi. Bể hay khai thì cũng giống nhau. Ðường “Quách” và đường Hậu đều có một vảy nứt ra chia làm hai. Gà ấy là gà hay.

23. Trường thành địa giáp nên coi,

24. Những vảy ấy có gà hay thường thường.

Trường thành là vảy ở hàng Thành lấn sang hàng Quách. Khi ta nhìn ở mặt tiền thì thấy vảy hàng Thành có diện tích rộng theo chiều ngang.

Vảy Ðịa Giáp là một vảy nhỏ ở dưới lòng bàn chân. Phải lật lên mới thấy. Loại gà này được liệt vào “Linh Kê”.

27. Phải tường tứ ứng mà thương,

28. Đôi chân như một trường nương người mời.

Tứ Ứng Độ Sơn là 4 vảy độ đếm từ cựa trở lên nằm trên gò cao cách biệt với các vảy độ kế tiếp khuyết hẳn xuống. Nếu được 3 vảy nổi cồm lên thì gọi là “Độ Tam Ứng” và kém hơn gà tứ ứng, ngũ ứng, lục ứng v.v.

Gà có Tứ Ứng Độ Sơn cả hai chân là gà quý.

Gọi là Độ Sơn vì hình thể cao hẳn lên như 4 ngọn núi.

Lưu ý: Bốn vảy này phải to lớn gần bằng nhau.

29. Song liên là vảy của trời,

30. Phải xem cho nhớ đời đời nước hai.

Song Liên là liên giáp nội do hai vảy dính liền tạo thành và đóng tại hàng Quách.

Theo tài liệu trong Tàng Kinh Các thì có hai loại song liên tự.

Loại thứ nhất

– Song Liên đóng ngay cựa nhưng không cần phải ngậm ngọc, và cũng không cần phải có đường thới hoa đăng.

Loại thứ hai

– Song Liên phải ngậm ngọc và đóng ngay cựa. Đường thới hoa đăng phải tốt. Viên ngọc bị ngậm không nhất thiết là ngọc cuối cùng. Gà có Song Liên Tự theo cách này ăn đứt các vảy Nhật Thần, Hổ Khẩu, và Hàm Long.

Lưu ý: Đừng lộn Song Liên Tự với Đệ Nhị Thần Hổ Đao. Đệ Nhị Thần Hổ Đao đóng trên cựa. Song Liên Tự đóng tại cựa.

Theo các sư kê thì gà có Song Liên thì có đòn độc từ cuối nước thứ hai đổ đi.

35. Đừng cho thất hậu bản lườn,

36. Riêng hai thứ ấy kiên cường phải sâu.

Những sư kê có nhiều kinh nghiệm thì họ cho rằng hàng vảy quan trọng bậc nhất không phải là hàng vảy tiền phía trước mà chính là hàng vảy hậu phía sau. Tiền hư thì còn gỡ gạc được, chứ nếu hậu hỏng thì không thể dùng được nữa.

Một con thần điểu tốt phải có hàng vảy hậu no tròn và đều đặn từ chậu đến gối.

Bản lườn tức là lườn tam bản. Loại lườn này có đáy trệt và hai vách hơi vuông vức trông giống như đáy của loại thuyền đóng bởi ba miếng ván nên gọi là lườn tam bản. Kinh sách khuyên ta không nên dùng loại gà có lườn tam bản.

Ngược lại với lườn tam bản thì có lườn tàu có đáy nhọn. Khi ta “vô tay” nâng gà lên thì sẽ cảm thấy đáy lườn cộm vào lòng bàn tay.

“Vẹo lườn thì bỏ, vẹo mỏ thì nuôi”

Xương lườn nằm ở phía dưới bụng của gà. Nếu xương lườn sâu và thẳng không bị “vạy” thì chiến kê ấy có thể tạm coi là tốt.

37. Tam tài tứ quý là đâu,

38. Song tam song quý mới hầu tài cho.

Theo tài liệu của Tàng Kinh Các thì có rất nhiều loại tam tài khác nhau. Loại thông thường là ba vảy nhỏ đóng sát gối như hình vẽ này.

Qúy điểu có loại vảy này thì ra đòn cực kỳ mãnh liệt hung ác.

Tứ quý là bốn hàng vảy đóng sát gối. Chiến kê có tứ quý chuyên đá lòn, đá dĩa. Con gà đi dưới cũng có nhiều đòn độc ma quái riêng của nó.

Song tam = hai chân có tam tài

Song quý = hai chân có tứ qúy.

Kê Kinh viết:

“Vảy may vảy rủi đâu là

Hư có vảy ngoại thiệt là chẳng may.”

Tất cả các sách đều ghi nhận nếu vảy ở hàng thành (còn gọi là ngoại) mà bị nứt ra thì là điềm chẳng may. Vảy của ngón Ngoại là do hàng Thành tiếp tục chạy xuống quá chậu mà thành. Như thế chúng ta có thể kết luận rằng dậm tại ngón Ngoại là xấu.

Một trong những tài liệu ghi nhận dặm Ngoại xấu đã ghi thêm rằng nếu dặm Ngoại cách ba vảy tính tử móng chân thì càng tồi, gà có số bị đui.

Nhưng nếu vảy nhỏ dặm vào ngón Chúa (ngón giữa) thì đó là điềm tốt. Ðoạn này có thể mô tả vảy Ẩn Ðầu Long. Ẩn Ðầu Long nằm sát móng trước vảy nhập môn và bị vảy nhập môn che khuất. Khi bẻ cong móng lên thì sẽ thấy nó lộ ra. Nếu vảy dặm nằm ở vị trí khác trên ngón Chúa thì nó có tên là Lạc Diệp. Gà có vảy Lạc Diệp và Ẩn Ðầu Long là gà dữ.

Tuy trong sách bảo rõ ràng

Bình thời chấp pháp y bằng chấp phương.

Phép xem vảy có thể đem ra áp dụng cho cả hai loại. Kinh sách dạy ta tùy cơ ứng biến. Tỷ như gà có vảy Lạc Ma Hàm Cốc vốn có tài đứng nước khuya thì áp dụng cho đá đòn hay hơn đá cựa.

Bài Kinh theo vần thơ lục bát được truyền tụng là do Tả Quân Lê Văn Duyệt viết và theo sử liệu thì quê quán tổ tiên của Tả Quân vốn ở Quảng Ngãi; từ đời nội tổ đã dời về Nam lập nghiệp. Qua đời thân sinh thì lại dời về Rạch Gầm, (thuộc tỉnh Mỹ Tho ngày nay.) Mỹ Tho, Sóc Trăng, và các tỉnh miền Tây thì nổi tiếng về gà cựa nên nhiều người đã cho rằng bài Kinh của Tả Quân là viết cho gà cựa.

Kê Kinh khá dài và có nhiều dị bản. Nếu ai chưa đọc qua thì cho ML biết mình sẽ đăng lên.

Ðể tiếp tục tụng niệm kinh gà, xin mời qúy độc giả suy niệm đoạn kinh sau:

Ðoạn này mô tả sọ gà. Theo sách vở thì cái sọ gà khá quan trọng. Tỷ như sách xem tướng liệt những kẻ có bướu sau gáy thuộc vào thành phần phản loạn thì gà cũng có sách tướng riêng của nó. Thế nên, một người Sư Kê thượng thặng thì phải biết sọ gà của mình.

Khi một vị Sư Kê đưa tay bóp ngang sọ gà phía trên gò mắt thì thấy nơi đó bị khuyết và nhọn về phía trước theo xương sọ. Nếu nơi đó mà thắt lại, khuyết nhiều, thì đó là con gà thế.

Ở phía sau ót cũng vậy. Tất cả mọi sọ gà đều thắt lại và bằng phẳng trước khi nổi lên cao để nối với xương cổ. Nếu sọ mà dài ra sau quá thì không có nghĩa là gà xấu, nó chỉ không phải là con gà thế.

Gà thế thì có tài ngoai lên lòn xuống đủ mọi cách để hạ địch thủ, nó là con gà khôn.

Nếu đường đất ngăn chia hai vảy này quay đầu vào Quách thì nó có tên là Lộc Ðiền Nội. Vảy này tốt nếu đóng ngang cựa. Nếu đóng ở những nơi khác thì cũng thuộc loại thường.

Ngược lại nếu đường đất quay đầu ra Thành thì nó có tên là Lộc Ðiền Ngoại. Vảy này xấu.

Xương ghim nằm ở phía dưới hậu môn. Khi nhìn từ phía sau thì ta sẽ thấy hai đầu nhọn của ghim nhô ra. Nếu hai xương ghim này khít cỡ ngón tay thì tốt. Nếu xương ghim hở rộng ra quá thì gà này tung đòn thiếu chính xác.

Ngoài ra, nếu hai xương ghim không đều nhau, một bên dài một bên ngắn thì số kiếp con gà ra trường trước sau gì cũng bị đui mắt. Ðoạn kinh trên quả quyết như thế không sai trật.

Gò nhật ở đoạn này là gò mắt. Xương gò quanh mắt của gà mà có hình bán nhật thì gà ấy được xem là lì lợm.

“Gò cao mặt khuyết” là nói về gò má. Gà lỳ lợm dữ tợn thì xương gò má nổi cao, mặt mũi uy nghi như một võ tướng.

Kinh sách chê loại gà có gò má lép và đôi mắt to và lồi. Gà có mắt to và lồi thì dễ bị đá mù.

Rồi tiếp tục

69. Thẳng lưng cánh hẹp đã rồi,

70. Lại thêm đuôi phụng cổ đôi mình đầy.

Cẩn thận đừng nhầm lẫn cánh hẹp và vai hẹp. Gà có vai rộng thì mạnh và tốt hơn vai hẹp. Tuy nhiên, gà có vai rộng mà cánh lại hẹp ôm sát thân mình thì tuyệt.

Một con gà bình thường mà có hai cánh xoạc rộng và phệ xuống thì không tốt.

Ðuôi phụng hay “Phụng Vỹ” là đuôi dài chấm đất. Gà có phụng vỹ thì có lắm tài.

Cổ đôi là gà có thêm miếng da sau ót từ gáy xuống tới lưng.

Lưng gà tốt thì phải xuôi với cần cổ và thẳng băng xuống đuôi.

Nếu lưng gà và lưng cánh bằng phẳng như mặt bàn, cao phần trên và hạ thấp xéo xuống mé đuôi thì tốt.

Gà có lưng ngắn thì kém tài.

Gà có lông mã ở hai bên hông dài thì tốt, ngắn thì xấu. Ngắn biên tức là hàng vảy biên ở chân gà không chạy dài từ gối quá chậu mà bị đứt đoạn. Loại gà đoản biên này không nên dùng.

Ðuôi gà mà có chen thêm một vài cọng lông đa sắc nhiều màu thì gà có tài.

Hậu thêm lông quản lông cương

Lông quản ???

Lông Cương tức là lông thép.

Gà có lông mã thép thì rất dữ. Lông mã thép thì nhìn cũng thấy nó cứng rắn. Khi ta sờ vào thì thấy nó khô cứng chứ không mềm như những cọng lông mã bình thường.

Các loại lông voi (lông tượng):

Lông voi (tượng) thì cũng chỉ có một hoặc hai cọng mà thôi. Lông này thường mọc ở cánh và đuôi. Cũng có con mọc ở đùi.

Loại 1: Lông cứng và to như kẽm. Lông này tuy cứng nhưng rất dẻo và nếu bị bẻ cong thì nó cũng duỗi thẳng y như cũ. Loại lông voi này Mộng Lang đã từng cầm xem qua. Loại này được xem là hiếm. Ngàn con có một.

Theo Sư Kê Nguyễn Tú thì có thêm hai loại lông voi khác nữa như hình số 2 và 3.

Loại 2: Lông cứng, lớn sợi, hơi quăn như sợi tóc ngứa. Loại này thường gặp hơn loại 1.

Loại 3: Lông xoắn lại và có sức co giật như lò xo. Loại này cũng hay thường gặp.

Ðuôi phụng như đã nói trên là đuôi dài chấm đất.

Ngoài ra, có các loại lông đuôi đặc biệt sau đây:

Nguyệt cung: lông đuôi có nhiều khúc trắng như trăng lưỡi liềm.

Bạch linh: Lông đuôi có một sợi trắng không đen chỗ nào

Lông mã là lông ở hai bên hông của gà. Lông mã cứng như xương nên gọi là thép. Gà cựa mà có mã dài, rậm và có mũi nhọn như kim thì đó là con gà chiến. Lông mã mà có vài cọng xoắn lại như hình vẽ này thì lại càng dữ tợn. Mã có nhiều màu sắc khác nhau “tạp sắc” thì không hay. Nhưng nếu có chấm nhỏ li ti thì tuyệt.

Phản Vỹ: Ðuôi có vài sợi lông quăn lại như tóc uốn. Khi kéo thì thẳng ra, khi buông tay thì lại quăn trở lại như lò xo.

Tứ Thương Khứ Ðà ?????????

Hôm nay chúng ta tìm hiểu về triều thiên của các vị vua.

ML đã từng được xem qua diện mạo của hai con gà xuất chúng thì cả hai đều có mão xếp từng lớp đổ về phía mỏ như vương miện của Tần Thuỷ Hoàng.

86. Dáng to mà ngã bất là chỉ thiên.

87. Anh hùng chẳng ngã chẳng nghiêng,

88. Chấn trên mồng thủ trung kiên thăng trời.

Mồng gà có gốc từ mỏ và mọc về sau đầu. Nhưng nếu gà có gốc mọc từ trên đầu và đổ về phía trước mỏ thì không gọi là mồng mà gọi là Mão.

Con gà này có mão từng lớp đổ về phía mỏ. Gà có mão là Vương Kê, có phong cách đường đường là một Chúa Công, tài trí một trời một vực.

Mồng gà như hình tam giác có đỉnh nhọn chỉ lên trời thì gọi là mồng chỉ thiên. Gà có mồng thẳng không nghiêng mé tả hoặc mé hữu được cổ nhân ưa chuộng và liệt vào hạng anh hùng.

Trong các loại mồng gà thì mồng dâu là thường gặp nhất.

Mồng dâu không to cũng không nhỏ, nó có từ ba hoặc bốn cạnh trở lên và thường ngay thẳng.

Một loại mồng khác là mồng trích. Mồng như mồng chim trích, thường thì mồng này trệt xuống. Gà mồng trích đá nhanh.

Mồng lá chỉ có nơi gà cựa. Gà mồng lá đá hăng dữ nhưng nếu không hạ địch thủ trong ba nhang đầu thì càng về khuya càng dễ thua.

Mồng Hoa

Gà có mồng như cánh hoa nhiều cánh xếp lại. Nếu mồng này mà đổ về trước thì chẳng khác gì mão quan. Các Hành Giả khi đá gà mà gặp đối thủ có mồng xếp lớp đổ về trước như con này thì nên cẩn thận.

Mỏ lá đôi hay mỏ “ba lá” là loại mỏ có hai rãnh ở bên hông mỏ. Nhìn từa tựa như mỏ được ghép lại bởi hai phần.

Mỏ nhỏ mà dài thì yếu

Mỏ cong thì chậm

Ðùi gà và quản gà thẳng băng như cây cột thì không tốt, không tốt.

Quản cong hình cung nhưng đùi thẳng băng 90 độ như cột nhà là không tốt. Dễ bị ngã ngửa.

Gà có thế đứng hai đầu gối chụm lại và hai bàn chân xoạc rộng như hình này thì đá đòn không ngay.

Ðùi gà phải nở nang to bằng thân hoặc lớn phình lớn hơn thân mới tốt. Nếu ta nhìn từ phía trước mà thấy đùi gà phình to hơn thân thì tốt.

Ðùi gà phải nở theo hình bầu dục. Ðùi tròn xấu, đòn yếu kém.

Như hình vẽ thì quản gà tại A và C đều lớn bình thường nhưng đoạn B bị thắt lại.

Ðùi gà là phần quan trọng vì sức mạnh của cú đá được phát xuất từ đùi. Ðùi gà to và dài thì sức mạnh nhân đôi.

Bế gà lên, gập chận lại như hình vẽ và tính từ chậu lên tới gối là phần quản. Nếu chậu gà của bạn chỉ dài tới nửa phần đùi thì bạn đã có một con gà “Lưỡng túc tam phân”.

Trung Cang Điểm là ngón Chúa cứ cách hai vảy lại có một điểm đốm khác màu đóng vào như vệt chấm. Gà có vảy này thì tài nghệ nghiêng trời lệch đất.

Trung Cang Điểm cuồng kê thường hạ địch thủ ở nhang thứ nhất. Ít có con nào sống sót qua nhang thứ hai.

Sát Cang Điểm, hay Sát Cân Điểm là ngón Ngọ có hai điểm đốm ở hai vảy sát nhau. Gà có vảy này thì đá tới tấp như hung thần. Cuồng kê này đá khắp mình mẩy đối phương không chừa chỗ nào.

Gà có “trữ thực tả” là gà có bầu diều bên trái. Bình thường thì mọi con gà đều có bầu diều bên phải. Những con gà trữ thực tả thì rất hiếm và có ẩn tài.

Tiện có con “trữ thực tả kê” này thì Mộng Lang xin “tả” kỹ thêm về đôi chân của một con gà đòn. Theo như kinh sách thì gà chọi phải có cặp đùi to bằng hoặc to hơn thân mình của nó. Ta có thể đứng phía trước và xem xét nếu thấy cặp đùi nở to bằng hoặc hơn thân mình của nó thì đó là cặp đùi tốt. Qúy Bồ Tát cần lưu ý thêm là quản ( phần chân từ chậu đến gối) gà phải nhỏ và thẳng thì mới tốt. Quản to và mập thì xấu.

Lưỡi đầu lưỡng chẽ (lưỡng thiệt) là đầu lưỡi của gà chia đôi thành hai lưỡi. Gà này rất quý.

Gà có lưỡng thiệt thì lưỡi bị chẻ ra như hình 1.

Gà có bớt đen ở đầu lưỡi cũng được liệt vào hạng gà qúy không thua “kê thần” như hình 2.

Lưỡi thấp (Đoản thiệt) hay lưỡi rùa là gà có lưỡi nhưng rất cụt như hình vẽ. Theo như kinh sách thì gà lưỡi rùa miệng rất hôi thối.

Đoản thiệt kê đựơc xem như Hoàng Thái Tử vì có tài nghệ áp đảo quần thần.

“Đá như trong Kinh” – Người xưa dày công nghiên cứu kê pháp và xem nó như nghề nghiệp. Ðạo Kê (Gọi là Kê Ðạo theo cách đọc của Hán văn hoặc Ðạo Kê theo lối đọc của Việt văn) là Đạo, là Nghiệp có lẽ vì nó đòi hỏi sự hiểu biết có bài bản.

Theo tài liệu của mình thì Giáp Vy Đao không phải là những vảy nhỏ của hàng thới đi lên mà là vảy của hàng Quách (còn gọi là hàng Nội). Giáp Vy Đao có mũi nhọn như mũi dao chỉa vào cựa. Giáp Vy Đao phải có từ ba mũi trở lên. Nếu chỉ có hai mũi thì nó có tên là Song Phủ Đao.

Chiến kê có Giáp Vy Đao ra đòn ác độc sát phạt tới tấp dọc ngang khiến đối phương không kịp thở.

Vảy Yểm Ðịa là một vảy nhỏ dặm thêm vào của ngón Ngọ sát chậu. ( cẩn thận đừng lộn với vảy Ẩn Ðịa).

Trong phép xem vảy thì vảy nhỏ ăn vảy to. Vảy bên chân trái ăn vảy bên chân phải.

Yểm Ðịa đóng cả hai chân thì gà có tài hạ địch thủ trong nhang đầu. Nhưng quý Bồ Tát cũng biết rằng khi hai con gà tài gặp nhau thì cuộc đấu có thể sẽ không kết thúc nhanh chóng mà trái lại kéo dài vì những con gà có tài tấn công thường cũng có tài né tránh chịu đòn bền khuya.

Mình đã từng được nghe những mẩu chuyện kể về hai con gà tài đụng nhau mà mỗi con đều đã có thành tích hạ đối phương trong nhang đầu lại không thể hạ được nhau cho tới nhang cuối để rồi hoà nhau nhưng khi về thì sáng ra cả hai đều lăn ra chết.

Người xưa giải thích rằng những con Thần Kê không phục nhau và chúng không bỏ chạy tuy trong mình mang nội thương và lục phủ ngũ tạng đã nát bấy nên sau khi kết thúc trận đấu thì quy tiên.

Quản gà mà có rãnh ở giữa tạo ra bởi hai hàng vảy Thành và Quách nổi cao lên như hình vẽ này thì gọi là Hàm Rập, vảy này tốt.

Tiếp theo là phần khảo sát về vảy hậu.

No Hậu

Theo như các Sư Kê lão luyện thì họ chú ý tới hàng hậu nhiều hơn là hàng tiền. Nếu hàng tiền đựơc xem như hàng vảy chứa đựng tài nghệ cho các đòn tấn công thì hàng hậu được xem như hàng thủ thế của gà. Tiền tốt mà hậu bần thì hỏng. Hậu tốt mà tiền bần thì vẫn có thể xài tạm.

Gà có hàng hậu no nê và chạy dài từ gối xuống tới cựa hoặc sâu hơn đều được xem là tốt. Con nào vảy hậu xuống không tới cựa hoặc nát hoặc khiếm khuyết đều bị loại bỏ.

119. Thất hậu đoản thẳng một đường,

Đoản Hậu

Vảy hậu xuống chưa tới cựa như hình vẽ này thì xấu, không nên đem ra Kê Trường.

120. Lại thêm chia gối chán chường ối a !

Nát Gối

Hàng hậu xuống tới hoặc quá cựa nhưng sát gối mà nát như hình vẽ này thì cũng xấu. Không dùng được.

Kém Hậu

Hàng hậu xuống tới cựa nhưng vảy hậu nhỏ lăn tăn yếu ớt như hình vẽ thì được xem là kém hậu, cũng không nên dùng.

Khai Hậu

Hàng hậu có một vảy nứt ra cũng không xài được ngoại trừ hai trường hợp sau đây:

1. Bể Biên

Hàng Quách cũng có một vảy bể ra thì gọi là “Bể Biên Khai Hậu” là cậu gà nòi. Ấy là điềm lành. Bể biên đây không phải là bể hàng biên mà là một vảy ở hàng Quách bể ra. Bể hay khai cũng đồng nghĩa. Câu “Bể biên khai hậu” hơi tối nghĩa và dễ hiểu lầm. Phải chi sách vở gọi là “Bể Quách Khai Hậu” thì ít có ai hiểu lầm.

2. Quấn Cán

Kê Kinh có chép:

“Rằng mà khai hậu nhỏ to

Mà có quấn cán chẳng lo chút nào.”

Hàng tiền có thêm một vảy Vấn Cán, (còn gọi là Quấn Cán). Vảy vấn cán là một vảy dài vấn ngang quản từ Thành qua Quách. (Tựa như vảy Án Thiên hoặc Phủ Ðịa nhưng địa điểm là từ hàng vảy thứ tư trở xuống và trên cựa.)

Đa Hậu

Hàng hậu xuống tới cựa nhưng bị chia ra thành hai hoặc ba hàng vảy thì thất cách nên còn gọi là thất hậu

121. Ai ơi áp khẩu chỉ ra,

122. Tài hay lụn bại thêm là phí công.

Có hai tài liệu về vảy Áp Khẩu. Theo nhiều tác giả danh tiếng (Mộng lang xin tạm giấu tên) thì vảy Áp Khẩu là ở ngón Thới có một hàng vảy bình thường đột nhiên có một vảy chia đôi thành hai vảy. Nhưng tài liệu hình vẽ vảy áp khẩu như vậy không đúng như Kê Kinh.

Tài liệu thứ hai về vảy Áp Khẩu của tác giả Vũ Hồng Anh thì vảy Áp Khẩu là đường chỉ chẻ ra và sổ dài từ gối xuống chậu và đổ ra rãnh giữa ngón Nội và ngón Chúa (điểm hoặc sổ xuống rãnh giữa ngón Chúa và ngón Ngoại (điểm A) theo như câu “hoặc ngoại hoặc chính trung tâm”. Hình này Mộng lang vẽ phỏng theo hình của tác giả Vũ Hồng Anh.

Kê Kinh chép:

Theo Kinh thì hình vẽ vảy Áp khẩu của tác giả Vũ Hồng Anh có phần chính xác hơn. Mộng lang xét thấy chính xác hơn chứ bản thân mình chưa từng thấy qua nên không dám kết luận. Theo như trong kinh thì vảy này là một đường chỉ chém băng qua các vảy như một cây kim. Có lẽ nó phải là một đường chỉ thẳng băng thì đúng như trong kinh hơn.

Gà có vảy Áp Khẩu là gà xấu, không thể đem ra trường được.

123. Đôi chân thủy được như sông,

124. Vảy khô như chết móng rồng phải kiêng.

Vảy chân của gà chọi mỏng và trong như mặt nước sông thì ra đòn rất nhanh. Gà có vảy trong và mỏng thì dùng cho gà cựa thì tốt. Đối với gà đòn thì nên chọn vảy khô và lởm chởm như vảy gà chết vì gà có vảy khô tuy ra đòn chậm nhưng đá đau thấu xương.

Kê Kinh có câu:

Vảy trong và mỏng thì đường đất phải cho nhỏ, vảy khô thì Thành và Quách phải nổi cao (còn gọi là hàm rập hoặc khai mương) thì mới tốt.

Cũng theo Kê Kinh thì:

…Vảy đóng cho mỏng chân dày phân ba

Ngón dài nhỏ thắt tằm nga.

Đường đất như chỉ đóng xà cựa kim.

chúng tôi hay là thể thuần văn

Địch cùng võ thể mười phần toàn công.

Và:

…..Vảy thời to kịch hình dung võ toàn,

Đá thời động địa kinh thiên,

Sánh cùng văn thể thủ thành đặng đâu.

Xem thế thì gà chọi có vảy khô như vảy gà chết thì thuộc dòng Võ. Gà có vảy mỏng và trong như mặt nước sông thì thuộc dòng Văn. Văn quan ăn võ quan. Tuy nhiên, tất cả còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố khác

Khi một con thần kê thác đi thì các Sư Kê thường giữ lại cặp chân gà để nghiên cứu. Chân gà chết lâu ngày thì thịt teo và vảy khô lởm chởm. Đoạn này mô tả vảy khô như vảy gà chết là vậy.

Mình không có tài liệu về móng rồng mà chỉ có tài liệu về vảy rồng thôi.

Vảy gà xếp lên nhau theo hình thức “Nhân Tự” 人 là gà quý.

Theo Hán văn thì:

Nhân = người

Tự = chữ.

Gà có vảy nhân tự xếp lên nhau trông giống như Chưởng”.

125. “Tam Tài” đòn quý đòn thiêng,

126. Nó hay quăng đá bất kiêng chẳng nề.

Vảy Tam Tài đã được mô tả trong những trang trước. Ngoài ra, khi vảy phủ địa mà có ba cái thì nó đựơc gọi là Tam Tài Phủ Địa, 3 vảy Huyền Châm thì gọi là Tam Tài Huyền Châm v.v.

Gà đá quăng là nạp đòn mà không cần phải núm đầu hay lông đối thủ.

129. “Lạc ma hàm cốc” cũng khuya,

130. Còn như ám chỉ ra tia độc đòn.

Vảy Lạc Ma Hàm Cốc là một vảy có hình tròn thuộc hàng Quách nằm dưới cựa. Theo như Ðạo Kê thì gà có vảy này rất bền nước khuya.

Gà có vảy này ưa bay cao, đá mép, đá hầu và đá tạt rất giỏi.

Ám Chỉ tức là Nguyệt Ám Chỉ. Ðường chỉ này nhỏ xíu quấn ngang sát gối từ Quách qua Thành hình ánh trăng lưỡi liềm. Gà có chỉ này ra đòn độc địa na ná như phép Nhất Dương Chỉ của nhà họ Ðoàn . Chỉ này còn đựơc gọi là Chỉ Nguyệt Anh. Theo một vài danh sư thì gà có chỉ này rất may độ.

131. Xuyên thành hổ trảo nhiều con,

132. chém như dao cắt địch bon chạy dài.

Xuyên Thành là hai vảy dưới cựa sát nhau của hàng Thành có đường nứt. Ðịa điểm của vày này là khoảng dưới cựa. Gà có Xuyên Thành tung đòn nặng nề đủ làm gãy cổ đối thủ.

Nếu vảy Xuyên Thành mà nằm ở hàng Quách thì nó có tên là Phả Công, (có nơi gọi là Tả Công). Gà có Phả Công chuyên đá tạt rất hung dữ.

Theo danh sư Phan Kim Hồng Phúc thì vảy hổ trảo là chân gà có vảy lốm đốm xanh, đen, hoặc đỏ. Gà có vảy này đá chắc đòn. Mộng lang không có tài liệu hình vẽ của vảy này.

Theo danh sư Huỳnh Ngọc Trảng thì vảy Vấn Án Hành Khai là 1 vảy vấn có 1 đường nứt ở giữa, vảy này nằm tại cựa hay từ cựa tới chậu thì tốt hơn nằm ở quản gà.

Xem ra thì vảy này gần giống vảy Lộc Ðiền Tự nhưng khác nhau ở đường đất chia đôi. Lộc Ðiền Tự có đường đất chia đôi. Vấn Án Hành Khai cũng có đường chia đôi nhưng chỉ là đường nứt.

135. “Hổ đầu” “hắc bạch” phải thương,

Hổ đầu có thể là Hổ Ðầu Nhâm – ngón chúa có nhiều vết đốm khoang nhỏ li ti. Gà có Hổ Đầu Nhâm ra đòn cực mạnh từ nước hai đổ đi.

Ngoài ra, ngón chúa có một dặm nhỏ ở vảy đầu tiên sát móng thì gọi là Hổ Đầu. Cũng tại điểm này mà có vảy Nhân Tự thì gọi là Nhân Tự Ðầu Hổ. Tất cả đều là vảy của gà dữ.

Hắc tức là Hắc Hổ Thới. Các ngón của hai chân đều có móng trắng duy ngón Thới có móng đen cả hai chân thì gọi là Hắc Hổ Thới. Gà này giao tống mạnh.

Bạch tức Bạch Ðầu Chỉ. Tất cả các móng đều đen duy ngón chúa của cả hai chân có móng trắng. Gà có Bạch Đầu Chỉ có biệt tài song phi và đá tạt.

Vảy này gởi riêng cho Nhị Ca.

Theo danh sư Huỳnh Ngọc Trảng thì Độ Tam Tằng là độ có hai hàng kẽm kèm theo hộ vệ hai bên. Một hàng kẽm ở bên hàng Quách và một hàng kẽm ở bên hàng Hậu.

Nếu nhìn từ sau cựa của gà và đi theo chiều kim đồng hồ vòng ra phía trước thành một vòng tròn thì chúng ta sẽ có những hàng vảy như sau:

Độ/Kẽm/Quách/Thành/Biên/Hậu/Kẽm/Độ.

Và như thế thì chúng ta trở lại vị trí ban đầu là Độ.

Theo danh sư Huỳnh Ngọc Trảng thì gà có độ tam tằng rất tốt.

136. Như thương “ẩn địa” “giáp cương” là thường.

Vảy Ẩn Ðịa nằm ẩn ở dưới vảy Phủ Ðịa. Vảy Phủ Ðịa là một vảy vấn nằm dưới tất cả các vảy của quản gà. Khi khẽ lật mí vảy Phủ Ðịa lên thì sẽ thấy vảy Ẩn Ðịa nếu có.

Lưu ý: Ðừng lộn vảy Ẩn Ðịa với vảy Yểm Ðịa.

Mộng Lang không có tài liệu của “giáp cương”.

137. Nhật thần hổ khẩu khai vương,

138. Chỉ tài võ nghệ cao cường phải ra.

Theo Kê Kinh thì vảy Nhật Thần là vảy có thể chống đỡ được đao thương.

Nhật thần vảy đóng ở đâu,

Nó đóng ngang cựa để hầu phòng thương……..

Cũng theo Kê Kinh thì hình thức của vảy Nhật Thần là một liên giáp có đường nứt ở giữa như câu:

Liên giáp hai vảy dính liền

Liên giáp nứt giữa, nhựt thần rất hay.

Có sách cho rằng vảy Nhật Thần có hình tròn. Nhưng Kê Kinh chỉ nói rằng vảy Nhật Thần là một Liên Giáp đóng tại hàng Quách do hai vảy dính liền nhau (giống như Hổ Khẩu) nhưng có thêm đường nứt ở giữa mà thôi.

Bất kể vảy Nhật Thần có hình tròn hay ngũ giác nhưng điểm quan trọng là phải có đường nứt ở giữa và đóng ngang cựa. Nếu không có đường nứt ở giữa hoặc đóng nơi khác thì không phải là Nhật Thần.

Chiến kê có vảy Nhật Thần ra đòn long trời lở đất. Ðường nứt ở giữa của vảy tựa như một lời cảnh cáo cho những địch thủ chán sống.

Vảy Hổ Khẩu không có đường nứt chia đôi.

Kê Kinh viết:

Khai vương giữa chậu hai bên

Chẳng sớm thì muộn không quên đòn tài.

Vảy Khai Vương phải đóng dưới cựa và càng sát chậu càng tốt. Vảy Khai Vương mà đóng trên cựa thì thất cách.

Có sách mô tả vảy Khai Vương đựơc tạo ra bởi hai vảy vấn chứ không phải 4 vảy vấn. Mộng lang chọn dùng loại 4 vảy vấn vì bản thân đã từng đựơc xem qua, loại 2 vảy vấn bị trùng tên với vảy Gạc Thập.

Có một số Sư Kê không thích vảy Khai Vương vì tuy rằng vảy này là vảy tài nhưng gà lại ít gặp may.

Trong câu 141 nói đến lọai gà có vảy “Song Phủ” như hình hai cái búa giao nhau. Trong kê Kinh cũng có nhắc đến lọai vảy tương tự như “Song Phủ” là “Nguyệt Phủ”, các hành giả chư tôn hay lầm lẫn giữa hai loại vảy này:

Nguyệt phủ là vảy buá trăng,

Thân nội cái vảy dường chưng buá hình.

Hai hàng vảy đóng rành rành,

Hai bên đâu lại hiệu danh giao đầu.

Trong Hán Văn, chữ “phủ” có nghĩa là cái búa có dạng như sau 斧 do đó mỗi chân từ hàng quách (thân nội tính ra) có vảy chạy chéo lên như hình lưỡi búa. Trong sách “Giáp Kinh” của Nhất Phẩm Đường cũng có nói đến lọai vảy kinh thiên động địa này. Gà có vảy “Song Phủ” hay “Nguyệt Phủ” mỗi lần ra trận là có cảnh “máu chảy đầu rơi”, phải lấy mạng gà đối phương.

Nếu đọc lại câu trong Kinh Kê thì thấy chữ “Nguyệt Phủ” là hai vảy có hình như lưỡi búa nhưng đóng hoành ngang sang hàng Thành. Trong Hán tự chữ Nguyệt là 月, do đó phải là vảy vấn liền từ hàng quách sang hàng thành ( Hai hàng vảy đóng rành rành). Nếu chỉ có 1 vảy vấn đóng ngay cựa được gọi là vảy “Nguyệt tà” hay “Xuyên Đao”. Nếu hai vảy vấn đóng ngay cựa có hình dạng hơi loe rộng ra như hình đầu búa rìu (bên hàng thành) thì đó là vảy “Nguyệt Phủ”.

Nếu hai chân đều đóng vảy “Nguyệt Phủ” như trong câu “Hai bên đâu lại hiệu danh giao đầu” thì thật là vảy độc hại. Gà có vảy “Nguyệt Phủ” hay “Song Phủ” không những có tài đâm mà còn dùng cựa để chém như lưỡi búa !!!

{Hình vẽ của ĐCCH về Nguyệt Phủ Đao – giống như song phủ đao nhưng là hai vảy vấn như hình búa đóng ngay cựa }

Câu 145 và 146: Gà có vảy (nứt như chữ thập) mang hình chữ Giáp 甲 đóng ở đầu ngón thới cũng là một lọai gà sở trường về dùng cựa như đao để đâm gà đối phương. Trong phần này Đạo Kê đang bàn về “đao” nên nói đến “Nhật Nguyệt” là một bên cựa màu trắng, một bên cựa màu đen. Lọai gà có cựa Nhật Nguyệt thường được xem như là lọai Linh kê ra đòn dữ như cọp. Trong Kê Kinh có bổ túc thêm như sau :

“Ðôi chơn nhựt nguyệt anh linh chẳng vừa.”

Tuy nhiên Kê Kinh lại nói đến đôi chân chứ không riêng gì cựa, vì thế nhiều sư kê đã diễn rộng ra cựa Nhật Nguyệt không chỉ gói gọn trong màu của cựa mà còn nói đến màu sắc của cả cặp chân nữa. Thí dụ như một chân trắng và một chân đen (rất híêm thấy), hay chân trắng cựa đen, hay chân đen cựa trắng đều được xếp vào lọai gà “Nhật Nguyệt”.

Một điểm khác tiện đây xin được bàn thêm cùng các tôn gỉa, các bậc sư kê và nghệ nhân chơi đá gà là hầu hết đều dùng chữ “anh linh” để diễn đạt là gà Linh Kê. Theo thiển ý của BaLoi thì chữ “Linh” được hiểu theo Việt Ngữ là “linh thiêng” và huyền bí ở đây không hẳn đúng lắm. Tuy nhiên hai chữ “anh linh” hiểu theo nghĩa tiếng Hán Việt thì đó chỉ là một lọai tài giỏi, nhanh nhẹn hơn bậc thường tình thôi. Cho nên gà “Nhật Nguyệt” ra trường đụng phải gà hay hơn cũng bị thảm tử như thường. Các tôn giả không nên hiểu theo hai chữ “Linh Kê” là gà linh nên không thể thua và không thể bị đá bại.

Câu 149 và 150: “Phủ Hòanh Song Giáp” tương tự như vảy “Nguyệt Phủ” mô tả trong Kê Kinh đã diễn giải ở câu 141 – Đạo Kê. “Phủ hòanh” là vảy có hình cái búa đóng ngang (hòanh) từ hàng quách kéo qua hàng thành. Vảy này phải được đóng cả hai chân thì mới gọi là vảy của quý kê.

Gà có lọai vảy “Phủ Hoành Song Giáp” có hình dạng như chiếc búa này ra đòn rất khôn lanh, mưu lược và khống chế gà đối phương, gài thế đưa vào tử lộ để dứt điểm trận đấu.

“Mỵ Kê” đây là “Tử Mỵ Kê” mà có “ngũ thương” (伍 鎗) tức là cái kiềng hay cái vạc có 3 chân xếp bằng nhau. Ở đây ý nói đến thế ngủ của “Tử Mỵ Kê” khi nằm ngủ đầu xỏai ra phía trước và mỏ chấm xuống đất làm thành 1 điểm, hai điểm phía sau là hai đầu cánh xòe ra chống xuống đất tạo thành 3 điểm chống đỡ trong lúc ngủ trông vững chãi như cái vạc 3 chân.

Câu 153 và 154: Hai câu này chỉ diễn giải thêm về Tử Mỵ Kê. Lọai gà Tử Mỵ Kê dấu tướng rất khó lòng khám phá ra. Nó chỉ lộ hình tướng trong khi ngủ mê mệt mà thôi, cho nên chư vị chơi gà phải tinh ý cho lắm mới khám ra con gà mình có phải là “Tử Mỵ Kê” hay không ? Nếu đúng là Tử Mỵ Kê thì thật là gà quý hiếm và tài giỏi, cả đời chưa dễ dầu gì gặp được một.

{Hình vẽ của ĐCCH}

Con gà có vảy “Án Thiên” là loại gà có khí phách quân tử anh hùng ra trận không dễ gì thua. Những con gà có vảy kém hơn thường “soi” vảy “Án Thiên” để biết mặt gà “chính danh quân tử” và biết tài cao thấp mà chịu thua trước. BaLoi có kinh nghiệm qua và từng chứng kiến con gà thường “soi vảy” Án Thiên của quý kê và khiếp đảm bỏ chạy ở hiệp 3 trong khi nó vẫn còn tỉnh táo và khỏe không có dấu hiệu gì là thua.

Trong các loại vảy có liên hệ đến rồng trong Đạo Kê có nhắc đến 3 loại. Đó là Giáp Long, Giao Long và Ám Long.

Gà có Giáp Long là có vảy tròn cạnh và xếp hình như chữ Nhân (人) được xếp lớp như vảy rồng xếp từ đầu đến cuối ngón thới như đã được thầy Mộng Lang giải thích ở câu 2.

“Giao Long Chi Tự’ là loại gà có vảy nhữ chữ “Chi” (之) do hai hàng thành và quách giao nhau từ trên gối xuống chậu đa xéo qua xéo lại như chữ chi (Chi tự).

Riêng “Ám Long” là gà có vảy tròn như vảy rồng nhưng không lộ hình tướng (Ám là ngầm, ẩn đi) mà mọc ở những nơi khó thấy như dưới đế chậu hay những nơi khác trong mình gà. Trong Kê Kinh có câu:

Ẩn tinh to nhỏ không cùng,

Nó ẩn dưới chậu danh đồng ẩn long

Theo BaLoi thì chữ “Án” ở đây có nghĩa là “chắn ngang” (theo định nghĩa của Tự điển Việt Nam). Hai chữ Thiên và Địa là thuật dùng từ của cổ nhân để phân biệt nơi cao thấp trong quản gà một cách thi vị hóa mà thôi. Do đó Án Thiên được hiểu là vảy đóng và chắn ngang ở vảy cao nhất trên quản gà.

Còn nếu dịch theo Hán Việt thì chữ “Án” có nghĩa là : Đè xuống – vảy Án Thiên ở trên cao nhất đè các vảy khác bên dưới (quản gà).

Câu 161 và 162 : Gà có vảy “ngũ tu” là vảy nhỏ xếp thành hàng ngang từ gối trở xuống, còn được gọi là “gà nát gối”. Câu 162 nói về lọai gà có đường nứt hay đường đất của vảy như bị cắt thắng (rọc) 1 đường chạy từ vảy trổ xuống kẽ móng chúa (giữa) và móng ngọai. Lọai gà này nuôi chỉ “ăn hại thóc lúa” và nếu đem ra trường chỉ là “bị thịt” cho gà người ta đá chứ không có tài cán gì hết ! Rọc chậu hơi giống “Áp Khẩu” chỉ khác là Áp Khẩu thì chạy từ gối gà xuống kẽ của 2 ngón chân.

Gà có những lọai vảy này thương được sư kê lọai bỏ vào đợt đầu tuyển lựa khi gà được 2 hay 3 tháng.

【#9】Bí Quyết Chơi Gà Đá Theo Cổ Thư “kinh Kê Diễn Nghĩa”

Đây là một cuốn sách gà chép tay mà AgriMark sưu tầm chia sẽ cho các bạn mê gà, ngõ hầu là một tài liệu giải trí lúc nông nhàn.

Nội dung bao gồm Kê kinh và một số phần khác bao gồm Ngũ Hành luận, Kê Kinh luận, Cách nuôi gà chọi. Trong dân gian hẳn có nhiều sách gà như vậy với nội dung ít nhiều khác biệt bởi mỗi người đều có thể thêm thắt, chỉnh sửa tùy vào kinh nghiệm và hiểu biết của mình. Những sách như vầy trước đây là dạng bí truyền bởi đâu ai dại gì mà đưa cho người khác đọc để “đá” ngược lại mình!

Chúng tôi chọn đăng một phần nội dung ngoại trừ bài Kê kinh diễn nghĩa và bộ sưu tập về vảy gà (vốn đã phổ biến). Các bài “Kê kinh luận” và “Cách nuôi gà chọi” có tham khảo và bổ sung từ một nguồn sưu tập khác là sách “Thú đá gà : kê kinh, kê kinh diễn nghĩa, cách nuôi và xem gà đá” của Huỳnh Ngọc Trảng, nhà xuất bản T.P. Hồ Chí Minh – 1990. Theo chúng tôi, tác giả Huỳnh Ngọc Trảng cũng sưu tầm được một bản sách gà chép tay lưu truyền trong dân gian, nhưng riêng phần “Kê kinh diễn nghĩa”, ông lấy từ báo Nông cổ mín đàm. Bởi vậy sách mới đăng đúng tên “Kê kinh diễn nghĩa” thay vì “Kê kinh” như trong các bản chép tay; cách gọi ngắn gọn tuy phổ biến nhưng dễ nhầm lẫn với bản gốc bằng tiếng Hán-Nôm của Phạm Công. Tác giả Huỳnh Ngọc Trảng đã nhầm lẫn khi gọi phần “phụ lục” của “Kê kinh diễn nghĩa” là… “Kê kinh”! Để tiện phân biệt, chúng tôi xin đặt lại là “Kê kinh luận”.

Bản Kê kinh trong sách gà chép tay có nhiều sai biệt so với bản gốc trên báo, nhất là phần về ngũ hành đã được sửa đổi cho đơn giản và dễ hiểu hơn (tuy nhiên, “vận tam lâm” bị bỏ qua khiến cho việc tính toán nhật thần sinh khắc không khỏi thiếu sót). Các bạn có thể tham khảo phần dưới cùng.

“Bởi mình chẳng biết nhiều bề,

Chẳng thông sanh khắc, bất kỳ mạng chi.

Tại mình coi chẳng hay suy,

Có thua rồi trách sách gì dở thay,

Xin cho hợp cách như vầy,

Bá chiến bá thắng cách nay đã truyền.

Sách xem phải nghĩ cho tàng (tường),

Hữu trung hình ngoại rõ ràng chẳng sai.

Người hiền xem mạo biết tài,

Dở hay gì cũng bề ngoài hình dung”

Kinh kê một quyển đặt ra,

Muốn chơi gà chọi phải xem cho tường,

Mỗi trang năng thấy nên tường

Thạo quen thông tốt cho ròng mới xuê

Có chơi rồi biết mới mê

Thua không nhũn chí, ăn về tung hô.

Liều công chẳng tiếc lúa bồ,

Nâng niu triu trớn, báo cô chẳng màng.

Chỉ qua kê tướng rõ ràng,

Khá nghe cho khỏi, sai lầm chẳng xong.

Kiếm gà những kẻ chơi ròng,

Biết chọi nhiều thế lẹ làng đá đau,

Đói con, non trống chẳng màu,

Dưỡng nuôi tức tưởi đá đâu có bền.

Mỏ như se sẻ thì nên,

Đã xuôi lại vắn: cắn liền, đá lia.

Mỏ to, mỏ quặp thì chê,

Chậm, làm biếng cắn: hay bê khó lòng.

Mồng dâu, mồng chốc, mồng công,

Rờ lạnh như chết, nhỏ hòng lẹ thay,

Mồng trập, mồng trích nào hay,

Khổ qua, mồng lỗ thiệt rày chẳng nên.

Qua, trập, lỗ, lái không bền,

Trích thường đi dưới, lỗ thì hay thua.

Lỗ mũi rộng lại cho to,

Lưỡi nhỏ lại có bớt: người cho kê thần.

Khi không miệng lưỡi thúi cùng,

Ấy là gà xấu: cắn ròng, rã thây.

Ô bông, mắt ếch đá hay,

Có tàn nhan đá trúng rày anh danh.

Mắt hai sắc, lại khác hình,

Thần kê nuôi lấy, để dành chớ trao.

Mắt trắng lại đỏ lẽ bền đâu,

Nuôi chi thứ ấy lo âu nhọc lòng.

Đầu hột xoài, con mắt sâu,

Lẹ làng cắn đá, mựa hầu cổ vai.

Cổ tròn lại vắn ít gai,

Dĩa dưới trốn tránh, vỉa hay vét lòn.

Đầu gốc tre, cổ rựa tong (tong teo)

Yếu cùng chậm chạp, chẳng dùng chớ nên.

Cổ dài mà hẹp đi trên

Vai chằng đôi mới vững bền cứng gai

Ít khi có gà quý thay,

Giữ gìn của quý thiệt là chẳng sai.

Cánh ốp sát, ngang cùng dài

Nào hễ sẻ đuôi đá hoài như không.

Hai cánh giáng không đồng,

Thiệt hay đau mắt chẳng xong chớ cầu.

Cánh mặt hai mươi bảy lông,

Hai lăm cánh trái ít hòng tốt đâu.

To nách, nở hậu chẳng mầu,

Đòn thì mau giảm, đá lâu gục đầu.

Xương tròn lườn thẳng mới mầu,

Mình như bắp chuối, đuôi hầu vổng lên.

Vạch đuôi xem cánh chớ quên,

Lông đuôi lông tượng mới nên gà tài.

Gà mã đá hay lại bền,

Mã ớt, mình nhỏ, tre phì sát xuôi.

Phao câu lớn, bầu dầu đôi,

Ghim sau rít rịt, lông đuôi cho nhiều.

Đá chẳng ti, tiếp bồi theo,

Xám khô, ô ướt ấy điều gà hay.

Lườn tàu thật dễ nuôi thay,

Lườn sâu, vế chặt nào ai chẳng dùng.

Dẻo dai, gà thiệt mình gân,

Don don đá lẹ, chọi hung chẳng vừa.

Đuôi cứng ngắt đứng giọt mưa,

Ưa đá sỏ mé, lẹ thôi vô ngần.

Gối rùn, bộ đứng ngang chàng,

Ấy gà dễ cáp, coi bằng (mà) cao vai.

Hàng vảy hậu xuống cho dài,

Lớn đều khỏi cựa đá hay đá bền

Nát gối hay té chẳng nên,

Vảy độ ngang cựa chạy lên cho đầy.

Nát độ thua dễ nào sai,

Cựa đóng dưới thấp: đâm hay là thường.

Chưn hèo, chưn rắn, chưn xanh,

Chân chì, chân nghệ vảy rành lấn vô.

Vảy dày coi thể như thô,

Vảy mỏng láng ướt, cẳng cho thật tròn.

Chân vuông thì phải khai mương,

Phải được như vậy mới thường đá hay.

Kê thần vấn gối một hai,

Ăn độ tới chết chẳng cần lo chi.

Vấn ba cái kế nhằm gì,

Thứ tự sấp xuống, mới thì chẳng xong.

Vấn cán gà ấy chẳng dùng,

Vấn ngang nơi cựa cũng đồng khá khuyên.

Dặm cựa trái đâm mắt liền,

Vảy hậu mười bốn làm sao cũng bền.

Chân lông vảy chạ khá khen,

Ba hàng thẳng rẳng đều liền chẳng chê.

Chân trơn sanh sứa nhiều bề,

Mé, hầu, ngang, sỏ nào hầu dở đâu

Vấn Khâu, Vấn Xéo cũng mầu,

Vấn chậu, Phủ Địa lại hầu yêu đương.

Liên Giáp Nội thiệt hảo toàn,

Hơn Liên Giáp Ngoại rõ ràng chẳng sai.

Thân dưới cựa vảy nứt hai,

Bể biên kỵ kẽm xổ hay thường thường.

Đá độ thua chắc trăm đường,

Chớ nuôi gà ấy lọ lường về sau.

Tam Tài thiệt nhỏ mới mầu,

Dặm liền ba cái đá đau vô cùng.

Nguyệt Luân cong cựa đâm lưng,

Vảy sáo giữa cẳng, lại càng tốt xinh.

Vấn Khâu ba vảy tam tinh,

Đá đòn chúng xáng, thiệt tình dễ thương.

Bốn vấn nứt giữa Khai Vương

Vấn ba, khai giữa cho tường chữ công

Gà hay nuôi lấy mà dùng

Vấn cựa, nứt bốn đá hòng chết thay (vảy Cúc Bồn)

Ba vảy dụm trên gối hay (Lạc Mai)

Đá hầu tức sặc, ít ai dám kình

Vấn Xéo ngang cựa chớ khinh,

Thủy ba là hiện khá dành để chơi,

Cúc Bồn gần chậu vảy rời,

Bốn, năm dụm lại thiệt thời rất hay.

Yến Chậu vảy lót kín thay,

Ẩn Tinh cũng đó, đá đòn chúng la

Ác Tinh nhỏ xíu nhưng là

Hình hột tấm mẳn, cũng là quý thay.

Chân đen, chân trắng cũng hay,

Kêu là Nhựt-Nguyệt đá tài đáng mê.

Ngón giữa mười bảy vảy chê,

Đá êm lại bở, phải dè chớ nuôi.

Mười chín sắp lên hẳn hòi,

Lại thêm thắt ngón, vô hồi đá đau.

Dậm nội ngón trong cũng màu

Dậm ngoại chẳng thấy hại đâu bao giờ

Hai vảy dính áp ước mơ,

Ấy là Liên Giáp nào ngờ dở chi.

Liên Giáp nứt giữa vảy thì,

Nhựt Thần đó chút mấy khi thua tiền.

Nhơn Tự vảy chẻ cũng hên

Nứt ngoài đầu ngón giữa luôn chớ lòa

Cách ba dặm ngoại ngón bìa,

Đá bị vem mắt khi thì đui chăng.

Nhơn Tự ngón thới nên cầm,

Đá thời nó lại hay đâm, sỏ cần.

Ngón dài vảy ngắn mới dùng,

Ngón trong mười bốn, ngoài chừng mười ba,

Thới năm, sáu vảy chẳng xong

Chân tiền là vảy ngón chong lên bàn.

Vảy cho được lớn, ngay hàng,

Năng coi đều đặn, no tròn khá khen.

Ấy xem cho thạo cho quen,

Kẻo mà uổng lúa, thua tiền tốn công.

Bồng thời túc mái, kêu con

Có gan chịu đòn đá thắng tới luôn

Chân vấn sáo cũng chẳng hèn

Chân cò, cổ diệc ai khen đâu là.

Nhứt thời chụm ngón bỏ ra,

Hai thời lắc mặt, thứ ba né lồng.

Ấy gà sỏ mé hay hung,

Khá lo gìn giữ để dành lớp con.

“Nhơn Tự Nội ăn vảy Son,

Son ăn vảy Mực, Mực còn ăn Dương.

Dương ăn Nhựt Tự lẽ thường,

Nhựt ăn Công Tự cho tường chẳng sai.

Công ăn Bán Nguyệt gà tài,

Bán Nguyệt ngoài móng ăn hoài Kim Kê.

Kim Kê khẩu tự chớ khi,

Khẩu Tự lại chẳng thua chi Cúc Bồn.”

Chỉ cho các sắc rõ ràng,

Đặng mà dè dặt kẻo mà chẳng an.

Ô ăn tía, tía thua vàng,

Vàng thì thua xám, tía ăn ớt ròng.

Xám ăn ớt, nhạn thua bông,

Gà đủ ngũ sắc mựa hòng sợ ai.

Tía, ô gắt, nhạn gáy dài,

Ớt, xám gáy thúc, lau thì gáy rao.

Gà bèo, gà chuối gáy khao,

Gà lai gáy quởn, chú ri gáy nhằn.

Giọng mã là thiệt tốt hơn

Thứ nhì ba dội, gáy trơn gà thường.

Mỗi canh gáy trước yêu đương,

Nội xóm ngang chạn quả tường ai qua.

Gà ô chân trắng mỏ ngà,

Lau đuôi, giáng cánh quả là linh kê.

Dở hay cho biết khen chê,

Kê thần thiệt có nhiều bề lạ thay.

Có con ngủ lại nằm dài,

Xuôi đầu, xòe cánh chân ngay dị kỳ,

Thả ra túc túc chẳng đi,

Nội vườn chẳng có gà chi dám vào,

Đạp mái thì chẳng cắn đầu,

Có con lại rượt cây cao mới kề.

Cáp gà phải lựa mọi bề,

Nếu mà sút chạn ăn về khó nuôi,

Sắc so, vảy luận đầu đuôi,

Thế thần khá sánh, thế chơi phải tường,

Một phân vảy, hai phân xương,

Đá chầu, chọi gió cáp thường thấy dai,

Đá ngang, đá sỏ khá nài,

Cao hơn gà chúng, đá rày mới nguyên.

Gà tơ chớ đá gà niên,

Gà vườn chớ đá gà trên làm gì,

Chân trơn đụng cựa ít gì,

Dầu cho vắng mấy mới khi hiểm nghèo.

Hãy còn thời vận dõi theo,

Dẫu cho hay mấy số nghèo chẳng qua.

Đành rằng các thứ rõ thông

Dựng chan ăn độ cho rành nghề thay

Trống chấm niên lẹ lại hay

Hình như xương cẳng, xương giao đã đành

Ăn độ rồi đã thừa danh

Dưỡng nuôi cho mạnh để dành nối theo

Xám tro, vàng trụ, mái mèo

Mái râu, mái đất, mái hèo, mái xanh.

Tướng kê chọn lựa đã rành,

Cho ăn đầy đủ no cành mới xuôi.

Chơi gà nòi, chạ chớ nuôi,

Phòng gà hàng xóm tới lui chẳng mầu.

Chuồng trại sạch sẽ ráo cao,

Một trống, một mái không cho chạ vào.

Trong ngoài sạch sẽ là đầu,

Bữa nhốt, bữa thả chớ hầu có quên.

Mười ngày bèn cột ổ lên,

Cao chừng một thước, lót rơm cho đều.

Ăn tối trống mái no đều,

Lựa gút lúa sạch, trứng nhiều con sung.

Chớ rượt đuổi chạy làm lung,

Thất kinh gà hoảng, đẻ không có chừng.

Gà đẻ phải lấy bớt lần,

Để nhiều sợ bể hoặc ngừng đi chăng.

Trứng nhọn gà mái đã tường,

Trứng tròn gà trống nào hòng có sai.

Trứng nặng gà lớn xương thay,

Trứng nhỏ gà đẹt ấp thời thất công.

Trước đèn đốt rọi xem coi,

Quầng thâm chẳng thấy thiệt không có cồ.

Trứng vỏ mỏng chớ bỏ vô,

Là bữa gà đói, chó chồn rượt vây.

Gà già đẻ ít trứng thay,

Xế chiều lên ổ: con hay bao giờ.

Trứng nhỏ, chẳng đều gà so,

Lông hay giòn bể, chớ cho ấp nhiều,

Ổ lót sạch, cột chắc, treo

Để nơi khuất tịch, dễ trèo dễ lên

Chớ để gà khác gần bên,

Làm cho động đậy chẳng yên mái nằm.

Chớ để mưa tạt, dửa bầm,

Nắng đứng dọi thấu, trứng làm hầm hư.

Mỗi trưa cho mái xuống ăn

Thả xuống đi rảo, kẻo nằm mạt sanh

Đừng cho gà trống rượt dành,

Phơi lông, dúi bụi rồi lên ổ liền.

Lìa trứng lâu cũng chẳng nên,

Nếu mà lạnh ngắt, trứng bèn hư đi.

Cách chừng một khắc vị chi,

Vì gà lên ổ phải coi kỹ càng,

Nếu lấm bùn phải rửa lau,

Kẻo để nó ung, ấp càng thất công.

Ấp năm bữa xem trứng trong

Như không cồ phải toan hòng lấy đi.

Xám đen là trứng có cồ,

Mười lăm ngày nhúng lõi thời rung rinh

Còn trứng xục xịch là hư,

Chùi trứng ráo rẽ bỏ vô ổ liền,

Ấp đặng hai mươi mốt ngày

Trứng thời khẻ mỏ, nở rày cũng mau.

Trứng sát cứ gỡ chẳng sao,

Đợi gà cứng cáp, xuống vào ban trưa.

Lấy tay cạy mỏ chớ chừa,

Khỏi rút mỏ trấu, ngăn ngừa về sau.

Tấm mẳn ăn lúc ban đầu,

Nước sôi để nguội làu làu chớ quên.

Cho ăn thiếu thốn chẳng bền,

Đói con, non trống nào bền nào dai!

Bắt gà lẻ mẹ không hay,

Tự nhiên để vậy lâu ngày càng sung.

Nếu trời ướt át chớ quên,

Cho ăn khô ráo: khỏi hen, khỏi sò.

Gà sáu tháng đổ lông giò,

Biết gáy một tháng phải lo tích mồng,

Nửa tháng xổ nhấp một lần,

Đặng quen đòn đá đứng lâu đá bền.

Một nhang trở lại làm ngăn,

Ban đầu xổ ít, lần lần tăng thêm.

Gà tơ chớ xổ gà niên,

Chọi gà vừa chạn, sợ hư xương mềm.

Vỉa, khấu chớ để đá luôn,

Can ra xổ lại, phòng gà hư chăng.

Một chặp cho uống nước sơ,

Thổi hơi, đánh cán để chờ chi lâu.

Xổ rồi phải nhớ vỗ hen,

Vỏ trầu với muối cho ăn khỏi sò.

Mài ngải với rượu xức vô,

Cánh hông đầu cổ đặng cho tan bầm.

Cẳng gà cũng phải đem dầm,

Vừa tới đầu gối kẻo hòng hư chân.

Sau mười phút nhớ phơi lông,

Tắm nắng vừa phải, chớ không nướng gà.

Gặp mái chớ để theo rà,

Tối cho ăn uống theo đà mỗi đêm,

Cây lót để ngủ chớ quên,

Tránh không có gió và khô chỗ nằm.

Thục địa, cam thảo, da tây,

Nấu cho uống dặm: đá rày bền lâu.

Chớ cho đạp mái lần nào,

Kẻo đứng không vững, khuya thì run chân.

Cứt khô, ngủ chẳng giấu đầu,

Là gà sung mạnh chớ lo sợ gì.

Nếu gà đau mắt phải lo,

Lá khế non, muối cùng nhai phun vào.

Hoặc con mắt có hạt cườm,

Ốc bươu đốt, xức vậy mà rất hay.

Gà cước chậu mới khó cho,

Để dầm nước lạnh thì giò bớt sưng.

Hoặc lấy mắm nêm bó chưn,

Lâu ngày mới hết, nhớ ngưng xổ gà.

Bị trĩ: ỉa rặn không ra,

Lá mồng tơi đỏ ăn mà rất hay.

Dầu đu đủ uống hàng ngày,

Thì trơn cái ruột, bịnh rày bớt đi.

Ăn không tiêu chẳng hại gì,

Cho ăn chút muối, uống thì nước hâm.

Gà mắc gió (dùng) rau húng đâm,

Lấy mà cho uống, dầu phong xức mình.

Kỹ càng các việc đã bày,

Nếu mà làm đúng, ít khi thua người,

Bởi chỉ rõ lời cao ngoan,

Bắt vần đủ kiểu, miễn sao dễ tường,

Lời thô, tiếng tục tầm thường,

Xin người kinh sử văn chương chớ cười.

Ngũ hành tương sanh – tương khắc

Tương sanh

Kim sanh thủy

Thủy sanh Mộc

Mộc sanh Hỏa

Hỏa sanh Thổ

Thổ sanh Kim

Lưu ý: nếu mình sanh nó thì mình hơn nó. Ngược lại, nó bị mình khắc thì nó lại thua mình.

Tính tháng âm lịch

Tháng giêng thuộc Dần

Tháng hai thuộc Mẹo

Tháng ba thuộc Thìn

Tháng tư thuộc Tỵ

Tháng năm thuộc Ngọ

Tháng sáu thuộc Mùi

Tháng bảy thuộc Thân

Tháng tám thuộc Dậu

Tháng chín thuộc Tuất

Tháng mười thuộc Hợi

Tháng mười một thuộc Tý

Tháng chạp thuộc Sửu

Quý

Tháng 1, 2, 3 thuộc mùa Xuân hành Mộc

Tháng 4, 5, 6 thuộc mùa Hạ hành Hỏa

Tháng 7, 8, 9 thuộc mùa Thu hành Kim

Tháng 10, 11, 12 thuộc mùa Đông hành Thủy

Lưu ý: kể từ ngày 13 đến 30 trong tháng cuối của mỗi quý thuộc về Tứ Quý, hành Thổ.

Giải thích

Xuân: Mộc vượng, Hỏa tướng, Kim ưu, Thổ tù, Thủy tử.

Vượng, ưu, tù, tử có tánh cách khác nhau. Vượng và tướng đều thạnh mà vượng thì có phần hơn (vì chánh mùa). Ưu, tù, tử đều suy mà ưu còn khá hơn tù, tử (chữ tử: chết là suy nhất).

Mộc: Xám chánh mùa thạnh hơn Điều (Tía): Hỏa vì Mộc sanh Hỏa, nếu Xám mã và cánh xám mà có lộn mã đỏ cũng tốt vì đỏ thuộc Hỏa, hai sắc đều thạnh cả. Còn Điều mã đỏ, cánh đen, sắc đen thuộc Thủy: suy. Điều có sắc thạnh lẫn sắc suy.

Như vậy, Xám đá với Điều, Xám có phần lấn về sắc là được một phần hơn. Nếu vây vi tốt hơn thì nhất định Xám sẽ thắng. Thế là Xám hơn Điều đó là so sắc thạnh với nhau.

Kim ưu Nhạn

Thổ tù Vàng

Thủy tử Ô

Trong ba sắc trên Ô là sắc suy nhất, nếu Vàng đá với Ô thì sắc Vàng sẽ khá hơn Ô. Hơn nữa Thổ khắc Thủy thì Vàng sẽ thắng Ô. Đó là nói về mùa, còn lấy nhật thần mà suy thì cũng thêm phần thắng theo phương cách áp dụng như sau:

Thí dụ: Mùa Xuân, Ô suy mà đá nhằm ngày Thổ thì càng xấu vì ngày ấy khắc Thổ thì càng xấu hơn, khắc Thủy nếu bằng chạn, độ kém bằng nhau thì Ô phải thua. Nhiều khi Ô đang thắng mà nhằm ngày khắc khiến bị xui bay mỏ, đui mắt cho đến khi thủ huề hoặc thua ngược. Cứ theo các phương thức nói trên về mùa, sắc cũng như về nhật thần mà suy nghiệm để áp dụng cho những trường hợp khác thì chắc thắng nhiều hơn bại.

【#10】Sách Quý Về Gà Chọi Của Người Việt: Kinh Kê Gà Chọi

Đối với người chơi gà đá hẳn đã từng mọt lần nghe nói đến kinh kê gà chọi. Vậy, kinh kê gà chọi thực chất là gì? Và nó có nguồn gốc từ đâu? Cũng như nội dung của nó là gì lại hiếm người nắm được.

Kinh kê gà chọi là một cuốn sách quý

Không biết từ bao giờ, đá gà, chọi gà trở thành trò chơi giải trí của người Việt vào những dịp lễ hội hay ngày tết, đầu xuân. Theo những ghi chép lịch sử, thậm trí cả những vương tôn, hoàng tử thời nhà Trần còn say mê trò chơi này đến mức bị vua phạt.

Như vậy có thể thấy rằng, đá gà, chọi gà thực sự là một trò chơi dân gian truyền thống của người Việt. Và không có gì lạ lùng khó hiểu khi có tất nhiều kinh nghiệm về cách chọn gà, về tông, giống gà được đúc kết qua nhiều đời và truyền lại cho tới ngày nay.

Kinh kê gà chọi là một cuốn sách chép tay về gà chọi thật sự quý hiếm về những kinh nghiệm đúc kết từ nhiều đời truyền lại.

Bởi vậy, trên thực tế, khi áp dụng những phán đoán đó, các sưu kê thấy rằng trên 80% đều là sự thật. Do đó, cho đến ngày nay, kinh kê vẫn là cuốn tư liệu tham khảo rất hữu ích cho các sư kê trong quá trình chơi gà, chọn tông, chọn giống.

Nguồn gốc và thời gian ra đời

Kinh kê gà chọi là cuốn sách chỉ lưu truyền trong dân gian, hơn thế nữa phần lớn chỉ là truyền miệng. Bởi vậy, kinh kê có nguồn gốc từ đâu và thời gian ra đời rất khó để xác định.

Nguồn gốc ra đời

Nhiều người suy đoán rằng, có khả năng kinh kê có nguồn gốc từ các tỉnh phía bắc. Vì tính theo thời gian xây dựng đất nước và thời gian trò chơi này xuất hiện thì miền bắc rất có thể là nơi ra đời.

Tuy nhiên, đây chỉ là suy đoán, vì không có căn cứ hay bằng chứng cho thấy kinh kê không thể xuất hiện từ miền nam hay miền trung.

Thời gian ra đời

Về thời gian ra đời , cũng tương tự như nguồn gốc, không có bất cứ một tư liệu hay căn cứ nào chính xác để khẳng định thời gian ra đời của kinh kê.

Và rất nhiều suy đoán đã đưa ra như ra đời vào thời Trần, thời Tây Sơn,..v.v.. Không có nghiên cứu nào đưa ra được câu trả lời chính xác cả.

Nội dung của kinh kê gà chọi

Kinh kê gà chọi hầu như đã ghi lại gần đầy đủ các kĩ năng, kinh nghiệm xem tướng gà và cách chọn gà cho người chơi gà tham khảo.

Cuốn sách này chỉ ra rất nhiều bí quyết xem, chọn gà dựa vào vảy như:

“Án Thiên trên gối bắt cầu

Quách Thành chung nhịp là câu ân tình

Kế tiếp chẳng chịu lặng thinh

Án Thiên Đệ Nhị chớ khinh gà tài

Đệ Tam Án Thiên tỏ bày

Phòng Đao Khắc Cựa gà tài phải kiêng”

Hay trong kinh kê cũng có đoạn viết về tướng, thói quen của gà chọi như

“Vai cất cao ngực ưởn thì mong

Gà đi trên đá vào mồng gà kia

Đá đầu đá mặt lia chia

Giột mưa gà đứng ôi kìa gà hay

Đòn Cân thế đứng như vầy

Phần trên Đốc cổ ngang đầy phao câu

Chui lòn đi dưới thật mầu

Thường đá bạc dưới chẳng mau ăn tiền”

Kinh kê gà chọi thực sự là một cuốn sách chép tay cực quý của người Việt về gà chọi. Cuốn sách cũng cho thấy sự tồn tại lâu đời của trò chơi dân gian đá gà.